Born in a Crossfire Hurricane (English)

“What I’m asking myself is this: How would Mick Jagger feel after such a concert”

Juan Antonio, the taxi driver who is transporting me to the bus terminal, looked at me with old, weather worn eyes through the rear-view mirror.

I nodded. The special thing was that this was the exact same question that went through me, when I walked home yesterday after the concert of the Rolling Stones: how does Mick Jagger feel after giving a concert for 60.000 people in Lima. I said to Juan Antonio that this was the exact same question that I had, yesterday, wading through the nightly mass of people, trying to reach a cab to get back home, by which “home” meant a temporary bed in a (stuffed with 4 boisterous Ecuadorean drinking lads, all with porky faces, but this just by the way) shared dorm in a hostel in Miraflores.

Miraflores is a neighbourhood in Lima where, besides foreign passer-bys, also the most moneyed people live. Well-dressed-up fiftiers parade in brand clothing next to the seashore and show off with what they tend to own. Little dogs are wearing dresses and there are courts where fathers in white polo shirts play tennis with their sons and their I-phones on Sunday mornings. There are green parks that look like they have been picked out of Alice in Wonderland.

A beautiful, safe, gold-plated world.

In a mostly crazy metropolis, consisting mainly of sandy brackish hoods, thrown out over skimpy desert-like grounds full of slumps, where dust-swallowing inhabitants paint the names of the presidential candidates on the walls of their sheds, in exchange for a few cents and in the best case, a temporary illusion. 

One of the favourites for the upcoming presidency is Keiko Fuyimori. Her father is a former president of Peru during the nineties and currently sitting out a 14-year prison sentence thanks to some crazy terrors he implemented during his legacy. 

Like the forced sterilization of around 200 000 indigenous people.

Juan Antonio had picked me up at the street in front of the hostel, when I waved at him. “Don’t pay more than 15 soles for a taxi”, the friendly receptionist of the hostel warned me. I had flopped down my backpack at the backseat and we had started driving.

“Went to the concert, right?”, he asked me after a while. I nodded. A few weeks ago a noticed that the Rolling Stones were going to concert in Lima for their America Latina Olé Tour. A small decade ago, I experienced them in Belgium with my father. It had been a memorable evening and the overwhelming presence of Mick Jagger’s kicking ass was still somewhere in my retinas, though not burned.

Since in times like these, it is not profitable anymore to have your savings on a bank account, I decided to play it smart and invest my New Years money in the Stones in Lima. A, though I mention it here myself, very wise decision.

The concert, in the monumental stadium Estadio Monumental, had been a Strike, a Direct Hit, straight in the rose. Unfortunately, this could not be said about the access towards the spectacle, with crazy overturned traffic jams and, desperate honking and kilometre long improvised queues, of which the organisation assumed that these would organize themselves in calm and order, without instructions whatsoever, that the Invisible Hand of the Mass would regulate itself. Well, bummer.

The most expensive tickets (sold out in 50 minutes) were shamefully expensive (4 Peruvian minimum wages), the cheapest still very expensive.

Mick Jagger, with his 71 springs of age, jumped around like a young foal in a too-short T-shirt and crowing like a rooster used to be the number one.

Keith Richards, like always chuckling from out of (one or) another universe, dressed up in something I can express the best as a “blinking coat with tail”, kicked out the guitar licks in the loony enthusiastic crowd like serpentines. Ron Wood presented himself in the cloths and the red sneakers of his hipster- grandson and was His Bonkers Self. And Charlie Watts (neutral shirt, neutral pants) at last, with his stiff smile, expressed the “well hell yeah” emotion, like he already wanted to disassociate in the sixties from this cracked up scum, but that now it was way too late, and that he could afford just enough respect for humanity and the world to take his responsibility as The Drummer of The Stones to not unnecessarily destroy the party.

So, a tremendous success. 60 000 Peruvians and specially flown over Ecuadorians and the occasional foreign passer-by. Simply. Went. Nuts. Man.

“No, I don’t know if I would like to swap places with him”, Juan said.

“It must be a hard life. This Mick Jagger, he gets recognized simply everywhere. Can not even cross the street or gets clamped for autographs and photos and so on. How can you stay friendly that way? I totally do understand that such famous people now and then get angry, annoyed and thick-headed. They also have the right on a normal life, right? No, I don’t know if I would like to swap places with him”, Juan said. “For 2 weeks maybe. Yeah, for 2 weeks. Not any longer”

We had been chatting for around a quarter about the Rolling Stones in his cab. Juan knew loads of stuff about the group. He told me that Mick and Keith at the end of the sixties had been kicked out twice of an exclusive, super expensive hotel in Lima, thanks to loony behaviour and shenanigans, like heavy drug use and strolling down the streets naked. “Just after their former guitarist, Brian Jones, had died”. He kept throwing anecdotes in the air. He liked the Stones a lot. Had been following them for almost all their career, and had a friend that had almost all their records.

“It was the first time they gave a concert in Peru”, he said. “And probably the last time”, I said. Because though Mick Jagger with his swirling body from a distance still looks like a 18-year old, they ain’t gettin no younger. Nobody does.

“Probably they won’t have to do it for the money anymore”, Juan said. “No, indeed”, I said. “Maybe it’s more out of passion for the music”, I said, while I looked out of the window at the busy pavement full of people. Looked like the working day for the offices in Lima was done. “Mja”, said Juan. “I bet they earn a lot for an evening like this”, I said. “Mja”, said Juan. “Absurd”, I said. “Mja”, said Juan. After that, the both of us kept quiet for a moment.

He told me that Peruvian society is a very rough class-society, that a friend of him who works in a restaurant in Miraflores sometimes witnesses couples paying 1000 dollar for a bottle of red wine, and that for a long time he simply could not believe this. And that everybody wants to be as white as possible. And that there is a lot of racism in Peru.

“Absurd”, I said.

The first and the last concert of the Rolling Stones in Peru. Juan Antonio, light-brown skin and pure friendliness, fan since the beginning with an almost encyclopaedic knowledge of the band, driving around in a taxi in Lima, from out of Miraflores, straight through the class- society, with a Belgian passer-by.

I had assumed that he also had attended the concert, as he was die-hard Stones fan.

But the tickets had been too expensive.

Tips won’t solve this problem.

Sometimes you can only shake people’s hands.

Born in a Crossfire Hurricane

“Wat ik me afvraag, is hoe Mick Jagger zich voelt na zo’n concert”

Juan Antonio, de taxichauffeur die me naar de busterminal bracht, keek me met verweerde, oude ogen door de achteruitkijkspiegel aan.

Ik knikte. Het speciale was dat dit exact dezelfde vraag was die door mij ging, toen ik gisteren naar huis wandelde na het concert van de Rolling Stones. Hoe voelt Mick Jagger zich na  een concert voor 60 000 mensen in Lima. Ik zei aan Juan Antonio dat dit exact dezelfde vraag was die ik had, gisteren dus, in de nachtelijke mensenzee, trachtend een taxi te bemachtigen om weer thuis te geraken, waarbij thuis een tijdelijk bed in een (met 4 luidruchtige Ecuadoriaanse drinkebroer- Stones fans, allen met varkenskopjes, doch dit terzijde) gedeelde kamer in een hostel in Miraflores was.

Miraflores is een buurt in Lima waar, naast de buitenlandse passanten, ook de meest begoede mensen wonen. Opgedirkte vijftigers flaneren er in merkkledij langs de kustlijn en pronken met wat ze zoal bezitten. Hondjes dragen er kleedjes en er zijn tennisvelden waar vaders in witte polos met hun zonen en hun I-phones op ochtenden gaan tennissen. Er zijn groene parken die uit Alice in Wonderland lijken te zijn geplukt. 

Een mooie, veilige, vergulde wereld.

In een doorgaans geschifte metropool, die voor het grootste deel uit zanderige brakke buurten bestaat, opgeworpen tegen schrale woestijngronden vol ellelange sloppenwijken, waar de inwoners stofhappend de namen van presidentskandidaten op hun krotten schilderen, in ruil voor wat centen en in het beste geval een tijdelijke illusie.

Een van de favorieten voor het nakende presidentsshap is Keiko Fuyimori. Haar vader was in de jaren 90  president en zit momenteel een viertienjarige gevangenisstraf uit wegens wandaden. Zoals het gedwongen steriliseren van ongeveer 200 000 Indigenas. 

Juan Antonio had me opgepikt aan het hostel toen ik hem toezwaaide. “Niet meer dan 15 soles betalen voor een taxi” had de beminnelijke recepcioniste van het hostel me op het hart gedrukt. Ik had m’n rugzak neergeploft op de achterbank en we waren beginnen te rijden.

“Naar het concert geweest?” vroeg hij na een poosje. Ik knikte. Ik had enkele weken geleden gezien dat de Rolling Stones gingen concerteren in Lima voor hun America Latina Olé Tour. Een kleine decenium geleden had ik hen in België met mijn vader meegemaakt. Het was een memorabele avond geweest en de baldadige presence van Mick Jagger’s kicking ass, stond nog steeds ergens op m’n netvlies, zij het niet gebrand. Omdat het in deze tijden niet meer loont geld op je spaarrekening te laten staan, had ik dan ook besloten eieren voor mijn geld te kiezen en mijn nieuwjaarspré in de Rolling Stones in Lima te investeren. 

Een, al zeg ik het zelf, uiterst wijze beslissing.

Het concert, in het monumentale stadion Estadio Monumental, was een voltreffer geweest. Hetgeen helaas niet gezegd kon worden van de toegang ertoe, met dolgedraaide files, wanhopig getoeter en kilometerslange geimproviseerde wachtrijen naar de respectievelijke tribunes, waarbij er door de organisatie gemakshalve van werd uitgegaan dat dit zonder instructies of hekken wel ordentelijk zou verlopen, dat de Onzichtbare Hand van de Mensenmassa zichzelf wel zou reguleren. Wel, mis poes. 

De duurste tickets (in 50 minuten uitverkocht) waren schandalig duur (4 Peruviaanse minimum maanlonen), de goedkoopste nog altijd heel duur.

Mick Jagger, 71 lentes jong, hostte in te korte t-shirt rond als een jong veulen en kraaide als een haan die het gewoon was de voorste te zijn. 

Keith Richards, gewoontegetrouw grijnzend vanuit een (of) ander universum, getooid iets wat ik nog het best kan omschrijven als een “blinkende mantel-met-staart”, keilde de gitaarriffs in de dolenthousiaste arena als serpentines. Ron Wood, uitgedost in de kleren en rode sportschoenen van zijn hipster-kleinzoon was zijn verknipte zelf. En Charlie Watts (neutrale T-shirt, neutrale broek) straalde met zijn stroeve glimlach de “ach ja- emotie” uit alsof hij zich eigenlijk al vanaf de jaren 60 had willen distancieren van dit gespuis maar dat het nu feestelijk te laat was, en hij nog net genoeg respect voor de menselijke soort/de wereld kon opbrengen om zijn verantwoordelijkheid te nemen als drummer van de Stones en zo de festiviteiten niet nodeloos in het gedrang te brengen.

Een succesnummer dus. 60 000 Peruvianen en hiervoor speciaal overgevlogen Ecuadoreanen en de ocasionele buitenlandse passant gingen. Gewoon. Uit. Hun. Dak. Man.

“Nee, ik weet niet of ik zou willen wisselen met hem”, zei Juan.

“Het moet geen makkelijk leven zijn. Die Mick Jagger, die wordt overal herkend. Kan niet over straat lopen of hij wordt aangeklampt voor handtekeningen en fotos en zo. Blijf dan nog maar eens vriendelijk. Ik begrijp best dat zo’n bekende mensen dan soms agressief of bot worden, zelfs tegen hun fans. Zij hebben toch ook recht op een normaal leven. Nee, ik weet niet of ik zou willen wisselen met hem”, zei Juan. “Voor 2 weken, misschien. Ja, voor 2 weken. Niet langer.”

We hadden al zo’n kwartier liggen babbelen over de Rolling Stones in de taxi. Juan bleek enorm veel te weten over de groep. Hij vertelde me dat Mick en Keith eind jaren zestig tot twee maal toe uit een peperduur hotel in Lima getrapt waren wegens schabouwelijk gedrag, waaronder druggebruik en naaktlopen. “Toen hun vorige gitarist, Brian Jones, net gestorven was”.  Hij reeg de anekdotes aan elkaar. Hij hield enorm van de Stones. Volgde hen al bijna heel hun carrière, en had een vriend die vrijwel alle platen bezat.

“Het was de eerste keer dat ze een concert in Peru gaven”, zei hij. “En waarschijnlijk de laatste keer”, zei ik. Want ook al ziet Mick Jagger er vanuit de verte met zijn kolkende lijf nog steeds 18 uit, ze worden er niet jonger op. Niemand trouwens.

“Ze moeten het waarschijnlijk niet meer voor het geld doen”, zei Juan. “Nee, inderdaad” zei ik. “Misschien is het eerder vanuit een passie voor muziek”, zei ik, terwijl ik uit het raam keek naar de drukke voetpaden vol mensen. Het leek alsof de werkdag er voor de kantoren in Lima opzat. “Mja”, zei Juan. “Ze zullen wel veel verdienen voor zo’n avondje”, zei ik. “Mja”, zei Juan. “Absurd”, zei ik. “Mja”, zei Juan. Daarna zwegen we allebei.

Hij vertelde me dat de maatschappij in Peru een keiharde klassenmaatschappij is, dat een vriend van hem die in een restaurant in Miraflores werkt soms koppels 1000 dollar ziet betalen voor een fles rode wijn, en dat hij dat lange tijd niet kon geloven. En dat iedereen zo blank mogelijk wil zijn. Er dat er heel veel rascisme is in Peru.  

“Absurd”, zei ik.

Het eerste en laatste concert van de Rolling Stones in Peru. Juan Antonio, lichbruine huid, de minzaamheid  zelve, fan van het eerste uur met een haast encyclopedische kennis van de band, die een taxi rondreed in Lima, vanuit Miraflores, doorheen de klassenmaatschappij, met een Belgische passant, een Belgische flaneur.

Ik had aangenomen dat hij ook naar het concert gegaan was, als rasechte Stones fan.

Maar de tickets waren te duur geweest.

Fooien lossen dit niet op.

Soms kun je alleen maar mensen de hand schudden. 

Hanen en strottenhoofden

In wat volgt ga ik trachten niet te oordelen. Ik weet niet of ik er in zal lukken. Noem het een intentieverklaring. 

Uitstel van oordeel is nochtans belangrijk, zeker in tijden als deze, waarin ISIS fundamentalisten Parijs naar de haantjes knallen, de paus een cd uitbrengt en Cristiano Ronaldo een hotelketen met de naam CR7 lanceert. Ieder zijn meug.

Een poosje geleden mocht ik getuige zijn hoe het bruto nationaal product van Colombia in de vorm van oorverdovend en exuberant vuurwerk in een koloniaal stadje in de lucht geschoten werd. Dit tot jolijt van de in grote getale aangelopen goegemeente, waarbij een prettig beschonken mede-bewonderaar het een lollig idee scheen om de op til zijnde boem steeds luidkeels te voorspellen. “Boem!” alsof hij de dirigent van dit spektakel was, “boem!” de pretlichjes in zijn ogen schoten de lucht in, “boem”, tijdens een spektakel dat door sommigen als ‘spilziek’ zou kunnen worden omschreven, vooral in tijden als deze.

Nog een poosje geleden bevond ik me aan de pacifische kust samen met 2 vrienden, waarvan 1 Duitser.

(Ik weet eigenlijk niet waarom ik dat zeg, dat van die Duitser. Niet meteen relevant.  Mocht hij er  staatsgevaarlijke,  fascistische ideeen op nahouden ofzo, rondwadend in een T-shirt waarop in het groot “the holocaust did NOT happen” ofzo stond, of af en toe met een lichte grijns dingen langs zijn neus weg opperen in de trant van “af en toe een beetje fysisch geweld ten aanzien van vrouwen toch heus niet...” )

Nee, zelfs in dat geval zou zijn Duitse nationaliteit nog niet relevant zijn.  Bovenste beste kerel, mijn (Duitse) vriend.

Bon,  met een Duitse en een (bovenste beste) Colombiaanse vriend dus, bevond ik me aan de  meest onder-ontwikkelde kust van Colombia, te weten: de pacifische. In Puerto Buenaventura meerbepaald, zo ongeveer de meest westelijke stad van Colombia. De veelal Afro-populatie hier doet vooral dienst als quantité negligable voor de Pafferige Club van Bogota, maar de strategische ligging van het oord maakt het tot Colombia’s belangrijkste toevoerhaven voor Chinese import. Helaas wordt dit laatste niet zelden vertaald in commerciele bagger en een toevloed van overbodig namaak-niks. Spullen die aangeprijsd worden als zijnde levensnoodzakeiljk en onontbeerlijk als je ook maar een beetje in de buurt van Zoiets Als Levenskwaliteit wenst te komen. Zeker bij vatbare en kansarme jeugd, zonder job en met teveel TV.

Zoals basketschoenen van Michael Jordan, in het geval van Juan Carlos, de vissende Afro-Latino tiener die ons verblijf aan de kust van Buenaventura met zijn soms een tikkeltje dwingende aanwezigheid verblijdde. Hij stotterde, wilde zanger worden, en studeren ook wel, maar was evenwel op onregelmatige tijdstippen visser tegen een minimumloon, toonde ons zijn geschroeide handpalmen even trots als zijn stevige spieren, lachtte zijn tanden bloot als we zeiden dat we niet te best salsa konden dansen en Latina’s niet begrepen. En hij vroeg ons of we wilden bijdragen voor zijn nieuwe kortetermijn plan: Michael Jorden schoenen van Nike. Hij had al 15 euro gespaard, het ontbrak hem aan 30 euro om deze vlieger te kunnen latern opgaan. Toen we zeiden dat we er een nachtje over zouden slapen (30 gedeeld door 3, Pythagoras wist het al, is immers slechts 10).  Net zoals we zouden slapen over het feit dat de kust van Buenaventura voornamelijk bestond uit kilometerslange heuvels afval, petflessen, plastic troep en stronthout. Una mierda total, waarin de haan die ernaar moest kraaien allang verstikt lag (de pootjes uit de wurgende plastic zak stekend, verticaal de lucht in, het snaveltje bedekt met een olieachtige brei) werden we de volgende dag hoopvol verwelkomd door een meute kinderen die ons elk op hun manier hun jongste materiele dromen meedeelde en ons de sleutel gaf om die in vervulling te laten gaan.  Sja, iemand het antwoord?

Miss Colombia eventueel. Zij gaf tijdens de Miss Universe verkiezing alvast onverbloemd aan dat ze ingeval ze de mooiste van de wereld mocht zijn, haar stinkende best zou doen om een antwoord te bieden op de ellende van’ de kinderen van de wereld’. Mijn shakras zijn al voor minder opengegaan. Volgens de Colombiaanse presentatrices verdiende Miss Colombia het kroontje, omdat ze heel veel (en dit lieg ik niet) ‘zin had om te winnen’. Nou moe.  

Even leek het alsof ook haar droom in vervulling ging, en met haar die van een hele populatie Colombianen, opiumgewijs monddood gehouden door de immer werkende formule  van Brood en Spelen. Maar, wat bleek, de gringo-prestentator had de foute naam voorgelezen. De bleke Filipijnse bleek de mooiste. En, ook al schreeuwde de helft van het land moord en brand, en had Colombia nog wel zo veel zin gehad, en deed ze voor de kinderen en ook voor haar land enzo, daar bleef het bij. Sja, soms gaat dat zo. Soms blijft het erbij.

Waarna we, m’n (Duitse) vriend en ik, enkele dagen later in Perreira enkele nachtelijke uren gedood moesten zien te krijgen tussen 2 bussen door en we besloten een ommetje te maken langs het stadscentrum om te zien of het ons wat te bieden had, en zo ja: wat.

Wel nu, het bood ons voornamelijk drugs aan, in de vorm van een verlopen man met een grijze baard en een stinkend voetbalshirt in een steegje waarvan mijn (Duitse) vriend en ik meteen voelde dat het onpluis was. Toen mijn (Duitse) vriend op het genereuze aanbod van de Sinterklaas-junkie lachend repliceerde: “Nee, dankje, we zoeken enkel straf spul, heroine en zo” werd ik (die de mop dus niet eens gemaakt had) daana vastgegrepen door een zo mogelijk nog gedegenereerde-re compaan.  Zijn holle ogen leken aan te geven dat hij de ironie in het antwoord van m’n vriend niet meteen had begrepen. Sterker nog, in/uit zijn blik leek al het leven weggevloeid waardoor de zwarte leegte vol drugs, instinct en pijn die daarachter de dienst uitmaakte, zichtbaar werd.

Als je “een knie op een strottenhoofd duwen “ ook onder vastgrijpen classeert was het nog maar de tweede keer dat ik vastgegrepen werd in Latijns-Amerika in vijf jaar tijd, dus qua vastgrijp- statistieken kon en kan ik zeker niet klagen. Ik overwoog even mijn inboedel lankmoedig te overhandigen, zoals de Lonely Planet me geleerd had, maar dat leek me op één of andere manier te makkelijk.  Hem een dreun verkopen, dat was ook een optie, zij het een waarvoor ik met mijn ridicule dwerghandjes (die nog nooit iemand een dreun verkocht hadden) en hazenhart (dat waarschijnlijk zou imploderen van de spanning) liever bedankte. Dus zette ik het op een verbeten losrukken, waarbij er een eervolle vermelding  dient te gaan naar de peper die onze junk nog uit zijn schriele armen wist te krijgen. Maar eens eens de middenberm voorbij moest hij lossen en renden mijn Duitse vriend en ik zo snel mogelijk terug vanuit de NO-GO zone naar de GO zone, zo’n 100 meter verder. Clou van het verhaal: Stay off the drugs, kids.

Daags nadien zat ik op kerstavond met een lauwig pintje en mede- gringos op een plein in Medellin wat in het rond te loeren en halve meningen te verkondigen, waarbij ik op een dieper niveau in mezelf een zuchtje weemoed (al kon het ook deemoed geweest zijn) voelde, een verlangen naar de tijd waarin kerstavond nog iets vredigs, magisch en familiaal had, een vanzelfsprekende warme & lichtgevende woonboot in een donkere, koude zee ofzo. Na een poosje betrapte ik me erop dat ik met een Zwitser aan het praten was, die aangaf dat hij burn-out was. Dat maakte hem meteen de oprechtste Zwitser ooit ontmoet.

Hij had zijn eigen bedrijf en verdiende meer dan aardig wat poen, maar hij wilde niet meer werken, want hij was niet gelukkig. “Verkoop de keet”, suggereerde ik. “Mja” zei hij. “Hoeveel is het waard” vroeg ik. “2 miljoen”zei hij . “2 miljoen euro’s” vroeg ik. “Klopt”, zei hij. “Wel...”, zei ik. “Ja...” zei hij. “Dan heb je toch...opties...”zei ik. “Ja, maar ik ga er geen 2 voor krijgen”, zei hij, “misschien anderhalf, misschien”. “Nu, anderhalf is...misschien ook..nog wel oké”, zei ik. “Mja”, zei hij. “Maar...?” vroeg ik. “Maar wat dan?” zei hij. “Hoezo?”  vroeg ik. “Wat moet ik dàn doen”, vroeg hij, waarbij hij de klemtoon legde op het woord dan. “Mhm” zei ik. “Ik wéét het niet”, zei hij, waarbij hij de klemtoon legde op het woord weet. “Mhm, iets wat je graag doet”, suggereerde ik. “Zoals”, vroeg hij? “Ik weet niet”, zei ik, “ik ken je eigenlijk niet”. “Mja, ik weet niet”, zei hij. “Ik weet het gewoon écht niet”.

We keken wat rond, het plein over, tussen de kerstlichtjes in de palmbomen door, langs de opgetutte meisjes, trophee-wifes en pronkgringo’s, de afro- vuilnisoprapers, en de drugs-aanbieders, de lachende gezichten, de muzikanten, de salsa clubs.

En deden alsof er een kans bestond dat het antwoord daar ergens rondzweefde, voorbijzweefde. 

Wat we zouden kunnen zeggen over Bogotà

We zouden wel wat kunnen zeggen over Bogota.

Bijvoorbeeld dat het een geschifte stad is, met om en bij de 15 miljoen inhabitanten, de lui uit de periferie meegerekend. Het is de snelst groeiende stad van Latijns-Amerika en over een twintigtal jaar zullen er hier zo'n 38 miljoen monden gevoed moeten worden. Te veel, te groot om iets bij voor te stellen, uiteraard, dus misschien was de vorige zin een soort van non-zin, in de aard van " een waterdruppeltje bevat ongeveer 6000 triljoen atomen". 

Bijvoorbeeld dat het me niet zou verbazen mocht de burgemeester van Bogotà non-stop barstende koppijn hebben, Of een ernstig slaapprobleem. Nu ik er zo even over nadenk hoop ik eigenlijk dat hij een slaapprobleem heeft. Het omgekeerde (een contente, zorgeloze klaar- is- kees-slaap) zou voor een burgemeester van Bogota momenteel nog niet ethisch verantwoord zijn, want er is nog wel "wat werk".

Bijvoorbeeld dat het leven, net zoals het klimaat, hierheel hectisch is, op en af, tak tak tak, en dat het lijkt of het merendeel van de inwoners liever in een rustigere, warmere stad zou willen zijn, een stad met iets van structuur en tuinen 's avonds, maar dat Bogota nu eenmaal een conditio sine qua non is voor de Colombiaanse economie (en dus het leven), en men daarom zowel z'n eigen aanwezigheid als die van de monsterstad met de glimlach lijkt te gedogen, zelfs al impliceert dit dagelijks een uur of 2 een ansjovis-in-blik gevoel in het krankzinnige bussysteem.  

Bijvoorbeeld dat de sociale ongelijkheid hier voortdurend op de loer ligt, waar je ook kijkt, zodat je er bijna imuun voor wordt. Dat de hogere klasse het yuppie-dom tot religie verheven lijkt te hebben, en er dan ook geen makke graat in ziet om enkel naar exclusieve etablisementen te gaat om daar op z'n m'a tu vue's gewillig 6 euro neer te plengen voor een pintje, dat 2 straten verder nog geen euro kost. Rond de hogere sociale klasses ligt een kilometersdiepe kloof, hermetisch afgesloten en bewaakt door mannen in uniform en vrouwen met opgezette borsten. 

Bijvoorbeeld dat ik vandaag ook voor de eerste keer uitgescholden ben, hetgeen waar ook ter wereld een belevenis is, het vermelden waard.  Huevon, zo ongeveer het equivalent van "eikel". Zo noemde de gozer me. Dat kwam omdat ik met m'n fiets (die ik sinds kort hanteer om mobiel te zijn, tenminste mobieler dan in de eindeloze files en opstoppingen die de verkeersaderen van Bogota verstoppen) rakelings langs zijn opgedirkte verschijning laveerde, temeer omdat hij het fietspad blokeerde. Ieder zijn waarheid, uiteraard. 

Bijvoorbeeld dat de kans groot is dat wanneer je een flesje water koopt in een chaotisch kraampje langs de kant van de weg, de verkoopster je "mi amor" of "mi vida" noemt. Door een onbekende "mijn léven" genoemd worden, zelfs Etienne Vermeersch zou er van beginnen zweven. 

Bijvoorbeeld dat het niet ongebruikelijk is dat mensen je bedanken voor je komst naar Colombia. En als je hen dan zegt dat het omgekeerd is: nee! dat jij hen moet bedanken omdat je Colombia heel tof vindt en je je heel welkom voelt, ze je daar dan nog eens voor bedanken. 

Bijvoorbeeld dat er gisteren 'n sjofele Peruviaan met een baard en een stinkende lange parka, die leek te solliciteren voor 'Dakloze van het Jaar', in een park mijn leespartij onderbrak met de melding dat hij bestolen was toen hij zijn hotel uitkwam. We wisten uiteraard allebei dat dat een rasechte leugen was. Waarschijnlijk rookte hij zich de dag door op crack in lugubere parkjes, af en toe een ocasionele petfles uit de vuilbak vissend om die dan samen met de andere daklozen af te leveren aan een recylagepunt in ruil voor een bord soep. Maar omdat hij Peruviaan was en vriendelijk, besloot ik mee te gaan in deze illusie en met hem te colaboreren (zo vragen de daklozen dat vaak: of je met hen zou kunnen colaboreren, hetgeen als je er even bij stilstaat wel een mooie formulering is, alsof je investeert in iets, dat later iets oplevert voor de colaborateur, als partners van een bedrijf ofzo. Soit)

We (daarmee bedoel ik: ik) zouden ook nog kunnen zeggen dat ondanks het hectische leven hier en ondanks de scheldende gozer van zowel hierboven als op het fietspad, de Bogotanen (Bogotanezen?) net zoals heel Colombia, de verbluffende gave hebben om supervriendelijk en superrespectvol om te gaan met hun medemensen, waarbij er slag om stoot tanden bloot gelachen worden.  En dat dit een ambiente creeërt die deugd doet, en die de files, het getoeter, het gedrum, de glazige ogen van de dakloze of het geparfumeerde roze hemd van de fils-a-papa ruimschoots overstijgt. 

Ja, we zouden wel wat kunnen zeggen over Bogotà. 

Op het strand enzo

Vandaag heb ik de negende aflevering van Narcos gezien. Pablo Escobar bouwt hierin zijn eigen gevangenis om van daaruit heel Colombia naar de knoppen te helpen en ontiegelijk veel families kapot te maken. 

De makers van deze serie vroegen aan een vriend uit Bogota of ze zijn antieke camionette mochten huren als decorstuk en boden hem hiervoor een waanzinnig bedrag, maar hij sloeg dit aanbod af. Een camionette voor het romantiseren/commercialiseren van een drugsoorlog die het land verscheurde (en blijft verscheuren) omdat rijke yuppies in het westen zo nodig coke willen snuiven? Er waren andere dingen om de wereld te tonen. En ook al is zijn camionette divino, in een serie over la Mierda Colombiana wordt alles lelijk, wordt alles verdacht. 

Vandaag het ik ook het stand van Tumaco gezien, tijdens het lopen. Op een gegeven moment dook vanuit de duinen een jongeman met een geweer op, volgens mij een soldaat of een politieagent, maar het kan ook een paramilitair geweest zijn, want de FARC- guerrilla's (volg je nog?) zwaaien hier de plak, Tumaco is een eiland dat strategisch belangrijk is voor de coke-business en daarom een strijdtoneel wordt voor de voorgenoemde stakeholders. 

Hij zei me dat ik moest terugkeren. 

Toen pas merkte ik dat ik door een soort van mini barricade was gejogd. En ofschoon ik er het fijne uiteraard niet van begreep (het strand vóór de barricade was identiek aan het strand na de barricade) vatte ik wel dat ik me zo ergens op de absurde grens tussen een go- en een no-go zone bevond. Op het strand. 

En omdat ik geneigd ben knapen met een machinegeweren op stranden te gehoorzamen, knikte ik vriendelijk en liep terug richting de rotsen. 

Vandaag heb ik op dat strand ook nog een meeuw-achtige vogel gezien, gevangen in olie. Een aanslag enkele maanden geleden op een pijpleiding zorgde ervoor dat ze als een sfinx in het zand stak. 

Wat verder stond een voorovergebogen vrouw die met een stok een groot hart tekende in het half-natte zand en in dat hart schreef "Ik hou heel veel van je, mijn dochter".

En hoewel de opkomende zee het uitgeslepen hart snel weer zal wegwissen, was dat misschien wel het belangrijkste van wat ik allemaal zag vandaag.

Met alle respect voor de meeuwachtige vogel.

Ach ja/ Hell no

Trouwens, nu we het hier toch over evenwicht hebben: vind het maar eens!

Dat moment waarop de ene kracht de andere perfect in balans houdt. Die geruisloze milliseconde of millimeter, de windstilte waarbij het getrek, het geduw, even gaat liggen.

Het gekibbel, tussen krachten dus. Bijvoorbeeld het eeuwige trek-en duwwerk tussen verlangen en mogelijkheid. Soms overgoten met bedwelmende alcohol, bv die der Plicht, soms zo gesmoord en naar de achtergrond verdwijnend, naar waar het minder prikkelt en minder opvalt.

Tussen blijven of weggaan, opstaan of blijven liggen. Iets zeggen of je bek houden. Ja of nee.

Evenwicht: een momentane koorddans boven een kloof waarbij je even niet valt, een tijdelijk verstomde sumo-worsteling waarbij de dikke Aziaten hun zweterige lijven uit elkaar trekken en even in vervoering naar de lucht boven hen kijken.

Niet zo makkelijk.

Tenzij dus alcohol. Maar geen slecht woord over de alcohol.

Misschien moeten we het begrip Evenwicht loslaten en vervangen tot Een Min of Meer Comfortabele Zone. Nu eens naar links uiteraard, nu eens naar rechts uiteraard, maar nooit zo ver dat je keihard op je gezicht gaat, en als je dan toch eens op je gezicht gaat, nooit zo diep dat je niet meer kan recht krabbelen.

Enkele van de krachten in druk gevecht hier, een gevecht dat me nog al eens van mijn koorden durft blazen: Ach Ja en Hell No.

Ach Ja zegt dat het allemaal wel nog meevalt, leg je erbij neer, dat is hier Latijns-Amerika, je hebt hier geen bal onder controle en als de aarde gaat beven, zijn stipte busverbindingen net zo nuttig als kauwgum bij een bosbrand.

En bovendien heeft iedereen nog eens zijn eigen waarheid. En kijk ze eens lachen. Mensen zijn hier gelukkiger dan in België, dat weet je toch?

Dus, bek houden en lama's kijken (wat zijn ze grappig) en een beetje je best doen.

Zo spaar je ook je rug een beetje, wat nooit kwaad kan, dat wist Atlas al.

En (weigeren te) aanvaarden dat irritant veel kinderen tegelijk op mijn rug willen klimmen, dat de 4-jarige Raymi me in het gezicht heeft gespuwd, dat het heiligenbeeld van de Maagd Maria meer kost dan een lagere school, dat we geen geld hebben om de zonderlinge Cusi een begeleiding op maat te geven, dat auto's soms moordlustig en mannen soms hardhandig zijn, dat er een stokoude man elke avond tot diep in de nacht in een portaal (het lijkt verdomme enkel aan mij) beverig om geld en eten, wel ja, smeekt, en ik hem al enkele keren pannenkoeken in een doggy bag gegeven heb, maar ook al enkele malen heel kordaat “NO” gezegd heb, daarbij mijn fucking wijsvinger en duim tegen elkaar tot een gedecideerde cirkel naar beneden drukkend, ter beklemtoning van deze NEE, en ik dan even in de bijzondere emotie terecht kom waarbij ik zowel trots op mezelf ben als van mezelf moet walgen en dat ik om dit allemaal te vermijden soms aan de andere kant van de straat ga lopen.

Minzaam of kwaad? En wat met het evenwicht?

Ach ja. Of Hell no?

Ach ja. Maar het is zeker niet het antwoord op deze vraag. 
In het beste geval een antwoord op het onmogelijke antwoord op deze vraag.

PS: de meeste lama's zijn wel echt grappig

PS: Het prachtige, zij het niet meteen unaniem rooskleurige boek Reis naar het Einde van de Nacht van Céline speelt mee bij deze beschouwingen
PS: Jipee-ka-ja-jee

We shall overcome

Vandaag heb ik min of meer het volgende meegemaakt, hier in Peru.

Alhoewel, ik moet me al meteen corrigeren: het is me eerder overkomen.  

Het woord meemaken heeft de schijn dat je zelf veel actiefs in de pap brokt, de mens als beschikker van zijn eigen lot, als middelpunt van een wereld waarin hij naar hartenlust wat kan keuteren en zo wat dingen kan maken, lekker rationeel, zo hebben we het liefst. Maar zo bedoel ik het niet, zo ver hoeft het trouwens ook niet te gaan, want dan zouden we het al bijna over Descartes moeten hebben (wat we niet willen)

En baaf, al meteen mijn rode draad kwijt...Sterk

Juist, dat me het volgende overkomen is.

Enkele weken geleden vroegen Rocio en Armando (van de familie die in het huisje knal naast de school woont) of ik geen padrino de corte cabello wilde zijn van Yesmin, de jongste spruit van nog steeds uitdeinende familie. Ik liet de woorden even tot me doordringen en vertaalde in mijn hoofd.  Peter van haar knippen. Begreep ik niet.

Daarna legde Armando het principe uit. Yesmins haar is sinds d’r geboorte nog nooit geknipt. Hetgeen meteen ook de lengte ervan verklaarde. En de eerste keer dat de lokken er dan af gaan, wordt er een feestje gehouden en worden peters en meters uitgenodigd.

De vermaledijde Inca’s (zij weer) hadden dit concept indertijd bedacht,  zo vernam ik later, en zeker in de rurale gebieden van Peru wordt deze traditie nog in ere gehouden. Mooi toch?

Goed, bon, soit. Het klonk ook wel neig, “padrino de corte cabello” en Yesmin is te schattig voor woorden, en ik hield van haar familie, en zo enorm veel sociale activiteiten (laat staan vrienden) heb ik hier niet, en een feestje is altijd tof. Dus zei ik dat ik heel graag padrino de corte cabello van Yesmin wou zijn.

Wat later, toen ik mijn nieuwe titel enthousiast deelde met Rosa, keek ze me aan alsof ze het in Keulen zag knetteren. Ze vroeg me of ik wist wat het exact betekende, haarpeter zijn. “Knippen en een feestje”, zei ik. "Nope". Plata.  Geld.

Blijkbaar was de versie van Armando de simpele versie en was de meer precieze traditie dat dit soort Padrino niet alleen in schoenen en een stralend nieuwe outfit voor het kind voorzag, maar ook het volledige feest sponsorde, het eten voor de talrijk uitgenodigde goegemeente, en tenslotte per afgeknipte haarstreng nog eens een flinke duit in het zakje deed. “Reken maar op 180 dollars minimum”, zei Rosa, hoofdschuddend om zoveel onwetendheid. 

Shit. Daar was ik even goed genaaid. 

Handig wel, bedacht ik daarna, iemand onder het verstuiven van een goed gevoel tot Padrino de corte cabello uitnodigen (en je weet dat weigeren gênant is). 

Bij deze, voor de mensen: pas op voor Peruviaanse uitnodigingen voor haarpeters of –meters!

En ik die dacht als verrassend extraatje nog met een of andere barbieachtige pop ofzo af te komen, als in “dat had je echt niet hoeven doen hoor jongen”.

Mijn drama was dat ik al toegezegd had. Ik kon toch moeilijk zeggen dat ik het niet meer wilde zijn, puur omwille van het geld. Want omdat ik blank en Europeaan ben, heb ik geld. Dat lijkt een beetje een wet in Latijns-Amerika. En dat klopt enerzijds helemaal niet en geeft vaak aanleiding voor tegenstribbelende argumenten. Maar dat klopt anderzijds ook helemaal wel. Zeker vanuit de realiteit van een huisje met 2 kamers voor 7 mensen en een 8^ste (waar is die pil, die kalendermethode of die fucking condoom als je hem nodig hebt!) op komst.

Dus, bon, een interessante kwestie. Wat zou Descartes hierover te zeggen hebben?

Ik kon, denk ik, nog wel 150 euro’s missen, maar dat is, zeker in deze economie, een bom geld. Een maandloon van de ouders van Yesmin. Te spenderen aan een feest en opsmuk. Dat laatste was een beetje de essentie van mijn gedachtegangen erover, denk ik. Het leek me Van God Los om 150 euro zo inefficiënt te gebruiken, te verbrassen. Gebraden kip, brolmuiltjes en een kleedje die de wildebras Yesmin maximaal een week zouden overleven, dat alles overgoten met vuurwater en bier (als om te zeggen: vooruit maar met dat gelal, doe maar lekker op met dat alcoholprobleem hier in deze buurt)

Soms knettert het in mijn kop als mijn ontwikkelingswerkende kant lucht krijgt van hoe verschillend geld wordt gebruikt, wordt ingezet in Patron San Sebastian. Deze kant is zo’n beetje van het type “eerst brood, dan pas Chinees kamikazespeelgoed met afstandsbediening”.

Of “eerst een min of meer leefbare woning, en dan pas drinkspelletjes met carnaval”.  Zoals het me deze ochtend overkwam, met een druipende verfborstel uitkijkend naar de buren van de Jardin.

Of “misschien je niet elke avond lazarus zuipen, maar dat geld in een speciale spaarpot steken en als je op die wijze van 1000 katers bespaard bent gebleven, en je vrouw van 100 blauwe ogen en dure pleisters en verzorgende balsems, blijkt je dochter plots naar de universiteit te kunnen gaan en misschien de vicieuze cirkel van armoede te kunnen doorbreken”.

Maar gelukkig heeft mijn kop niet enkel uit een ontwikkelingswerkende kant. Kan je trouwens bitter weinig mee. Naast het feit dat je je als een louche Jezuiet voelt, werkt het vaak ook stomweg niet.

Gelukkig is het dus niet zwart-wit. Gelukkig zijn er heel wat zonnige, grijze tinten.

Bon, hoog tijd om de rode draad weer op te pikken. De peter-van-het-haar die me in mijn maag zat.

Een poosje geleden bleken de kinderen, onder leiding van mastermind Braulio, heel wat speelgoed van de kleuterschool...euhm... in bruikleen genomen te hebben. Zonder te vragen. Vooral Rosa kreeg het hiervan witheet. “We hebben hoegenaamd geen budget voor speelgoed, en senor Braulio mag verdomme gratis wonen naast de Jardin. Je geeft ze een vinger en voor je het weet rukken ze je been af”. Zoiets. Ze had natuurlijk gelijk.

Maar het diefstalletje (het woord is gevallen) had anderzijds ook iets diep menselijks en totaal begrijpelijks. Je woont naast een kleuterschool die (in jouw ogen) bulkt van het speelgoed, van puzzels, poppen, zelfs een go-car. En je hebt zelf  enkel een platte voetbal, een uitgedroogde stift, een half kleurboek, en 2 met modder besmeurde autootjes. Een snoepwinkel naast de deur.

De tranen en snottebellen van de 3 betrapte boefjes waren tragisch. En komisch.  En logisch. En tragisch. En komisch. En totaal te begrijpen. Maar niet goed te praten. Of toch goed te praten? 

Sommige dingen overkomen ons, denk ik, eerder dan we ze actief meemaken. Je waait zo maar wat mee, op een idee, op een gevoel, een open raam in, een kast vol speelgoed in.

Gevolg was wel dat ik ze niet meenam om te gaan zwemmen (als straf) en dat ik onuitgesproken uitstel kreeg van de hete en dure patat van mijn nakende peterschap.

Tot eergisteren. Rocio vroeg me of ik de volgende dag wilde komen naar het feestje van Yesmin, om haar haar te knippen. Ik voelde de dreiging naderen en ik maakte me klaar om op mijn paard te gaan zitten. Daarna zei ze, voorzichtig, empatisch, op een toon die ijsrotsen op Antarctica doet smelten: “maar je hoeft helemaal niets mee te brengen, of te betalen, als je niet wil, je bent helemaal vrij om te doen wat je wil, het is enkel met ons gezinnetje, en we zouden het heel tof vinden als je kwam, maar je hoeft echt echt niets te betalen als je niet wil”.

Rocio. 8 jaar. Hoe kijk je dan? Ik zei dat ik heel graag zou komen, dat het me een eer zou zijn om padrino de corte cabello voor haar zusje te zijn, ik had toch niets te doen zondagavond.

De dag nadien kocht ik 3 puzzels en 2 poppen voor mijn nieuw haar-petekindje.

Ik knipte haar haar (“kort, kort, kort”, grijnsde haar vader, “maar niet als een jongen” wierp Yesmin verschrikt tegen), de kerk daarbij zo goed mogelijk in het midden houdend, gisterennacht hun minieme huisje. 

Yesmin was verrukt over de cadeautjes en riep minstens 3 keer “hoe mooi!”. 

Ik kreeg thee en gebraden kip. Als enige. 

Ik gaf daarna een enveloppe met 100 soles (30 euro) aan de hoogzwangere moeder.

Daarna liep ik naar huis, in de nacht.

Daarna liep ik verderop in de buurt voorbij een feest, waarbij stomdronken indigena's traditioneel dansend een drinkgelag ter ere van carnaval hielden.

Daarna trof ik de zwaar zieke man die de momenteel de tegels van de school legt, in hoogst beschonken toestand en zag ik de gegeneerde, bange blik van zijn vrouw. 

Daarna, in Cusco, in mijn buurt, zag ik een dronken man die zijn vrouw afroste op straat. Ik wilde tussenbeide komen, maar een jongen ( de zoon?) die zijn moeder beschermde, zei dat het niet nodig was.

Daarna struikelde ik over een uitstekende kassei en verzwikte mijn enkel.

En vandaag nam ik Yesmin na het werk mee naar de kapper, om mijn schade te herstellen. 

Ik verzekerde haar dat ze niet op een jongetje leek.